An error occured when trying to show the publication. Please check if JavaScript is enabled or try to update your browser.

335

19 71

19 97

d’organismes publics, il s’agit d’un vrai tour- nant. Sans doute n’est-ce pas tout à fait une pre- mière. Dès son origine en 1976, elle avait un actionnariat privé héritier de la SNPA, limité à 30 %. En 1986, lors de la première vague de pri- vatisations, le groupe Elf avait porté la part des actionnaires privés à 44 %. Désireux de garder le contrôle d’un outil industriel stratégique, l’État était cependant resté majoritaire.

Il en va autrement au début des années 1990. En 1993, une deuxième vague de privatisations a été lancée en France. Elles concernent Rhône- Poulenc, des banques, des compagnies d’assu- rances et le groupe Elf. Dans les allées du pouvoir, on a conscience que, pour mener à bien ses pro- jets, la compagnie doit pouvoir accéder aux mar- chés financiers. Dès 1991, Elf Aquitaine a d’ailleurs été autorisée à faire son entrée à la Bourse de New York. Mais il faut désormais aller plus loin et introduire le titre à la Bourse de Paris pour ouvrir grand le capital aux investisseurs privés. C’est d’ailleurs pour piloter cette privatisation que Philippe Jaffré a remplacé Loïk Le Floch-Prigent. Annoncée en janvier 1994 par Edmond Alphandéry, l’opération débute le 10 février et s’achève le 20 février, date à laquelle se termine l’offre publique de vente. La part de l’État dans l’entreprise est passée de 51 à 13 %. Elle tombera à 0,75 % en 1996. L’État ne renonce cependant pas à tout moyen de contrôle sur le Groupe : il conserve en effet une golden share qui soumet à son autori- sation tout franchissement de seuil dans son capi- tal ainsi que la cession de quatre actifs considérés comme stratégiques : Elf Gabon, Elf Congo, Elf France et la SNEAP, qui porte les compétences amont du Groupe.

Parallèlement à la privatisation d’Elf Aquitaine, l’État achève de se désengager du capital de Total. La situation du Groupe est différente de celle d’Elf Aquitaine. Depuis sa création en 1924, il s’agit en effet d’une entreprise privée qui s’est introduite à la Bourse de Paris dès 1929. Aux

termes de plusieurs conventions, l’État y détient cependant une participation importante et dis- pose d’un « droit d’avis » sur la nomination de ses dirigeants. Un archaïsme là encore, qui complique singulièrement l’accès aux marchés financiers mondiaux. Comme Elf Aquitaine, Total a franchi une étape décisive en 1991 en introduisant son titre à la Bourse de New York. « En l’espace de quelques mois, la part des investisseurs interna- tionaux est passée de 20 à 40 %, ce qui a changé l’image mais aussi le profil financier du Groupe. Nous pouvions désormais nous comparer aux autres majors », raconte Serge Tchuruk. Pour les deux sociétés, la cotation à New York change éga- lement les mentalités en interne. « La cotation à New York a élargi les horizons des équipes, sou- ligne Robert Castaigne ancien directeur financier de Total. Au siège comme sur le terrain, elle s’est en outre traduite par l’adoption de nouvelles méthodes de travail, répondant aux standards internationaux du secteur. La culture du résultat et de la performance s’en est trouvée renforcée. » Le retrait de l’État s’effectue pour sa part par étapes et avant même les grandes privatisations de 1993-1994. En juin 1992, sa participation est en effet réduite de 31,7 à 5,4 %. Elle est ramenée à 1 % en 1996. Soixante-douze ans après sa création, c’est une page qui se tourne pour l’ancienne Compagnie française des pétroles.

À l’image de ses concurrents français, PetroFina – groupe entièrement détenu par des intérêts privés depuis sa création en 1920 – se tourne lui aussi vers les marchés financiers. En septembre 1997, afin de consolider sa présence outre-Atlantique, l’entreprise s’introduit à la Bourse de New York. Une première pour une entreprise belge. En l’espace d’une dizaine d’an- nées, Elf, Total et PetroFina ont beaucoup changé : plus modernes, mieux organisées et plus internationales, elles sont devenues des « entreprises comme les autres ». Les grandes manœuvres peuvent commencer.

Total - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnierTotal - Un esprit pionnier
Powered by Fluidbook